Cesare Lombroso, nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb kriminalistik\u00ebs t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb pashlyesh\u00ebm n\u00eb zhvillimin e psikologjis\u00eb forenzike. Ai eroi ideun se krimi ishte i lindur dhe se individ\u00ebt kriminal\u00eb kishin karakteristika fizike t\u00eb ve\u00e7anta q\u00eb i dallonin nga njer\u00ebzit e tjer\u00eb. Kjo ide e biologjizmit n\u00eb kriminologji dhe studimi i tipareve t\u00eb karaktereve kriminale jan\u00eb themelore p\u00ebr t\u00eb kuptuar evolucionin e psikologjis\u00eb forenzike n\u00eb dit\u00ebt moderne.<\/p>\n
Lombroso besonte se krimi ishte i lidhur ngusht\u00eb me biologjin\u00eb dhe trash\u00ebgimin\u00eb. Ai sjell\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb konceptin e “kriminalit t\u00eb lindur”, duke e p\u00ebrshkruar at\u00eb si individ\u00eb q\u00eb kan\u00eb tipare t\u00eb ve\u00e7anta si forma t\u00eb caktuara t\u00eb kok\u00ebs, k\u00ebmb\u00ebve dhe duarve. Teza e tij fillestare p\u00ebrfaq\u00ebsoi nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt studimeve t\u00eb m\u00ebtejshme mbi sjelljen kriminale, pavar\u00ebsisht kritikave q\u00eb ai mori n\u00eb lidhje me metodologjin\u00eb e tij dhe rezultatet e arritura. Shtesa q\u00eb Lombroso i b\u00ebri teoris\u00eb s\u00eb krimit p\u00ebrfshinte analiza antropologjike dhe etnologjike, platforma q\u00eb do t\u00eb shqyrtoheshin edhe m\u00eb von\u00eb nga shum\u00eb studiues t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n
Nj\u00eb nga kontributet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Lombrosos \u00ebsht\u00eb theksimi i lidhjes midis marr\u00ebdh\u00ebnieve sociale dhe sjelljes individuale. Ai argumentoi se faktori mjedisor shpinte n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb caktuara t\u00eb sjelljes kriminale. Kjo ide i hapi rrug\u00ebn p\u00ebr qasje t\u00eb reja n\u00eb forcimin e psikosocialeve n\u00eb kriminologji, q\u00eb i dhan\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe studimeve t\u00eb tjera n\u00eb psikologjin\u00eb forenzike. Lombroso, p\u00ebrmes teorive t\u00eb tij, inkurajoi studiuesit e m\u00ebvonsh\u00ebm t\u00eb shqyrtonin m\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi marr\u00ebdh\u00ebniet mes individit dhe mjedisit shoq\u00ebror.<\/p>\n
Pas Lombrosos, psikologjia forenzike kaloi n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb seri fazash t\u00eb tjera evolucionar\u00eb. N\u00eb shekullin e 20-t\u00eb, ideja e krimit si nj\u00eb fenomen q\u00eb vinte nga karakteri biologjik filloi t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohej nga qasje m\u00eb kompleksizuara q\u00eb p\u00ebrfshinin faktor\u00eb psikologjik\u00eb, social\u00eb dhe kulturore. Psikolog\u00ebt filluan t\u00eb shqyrtonin s\u00ebmundjet mentale si nj\u00eb faktor i mundsh\u00ebm n\u00eb sjelljen kriminale, duke sjell\u00eb k\u00ebshtu nj\u00eb perspektiv\u00eb m\u00eb holistike n\u00eb t\u00eb kuptuarin e krimit.<\/p>\n
Teorit\u00eb moderne n\u00eb psikologjin\u00eb forenzike, si teoria e kontrollit social dhe teoria e stresit, ofrojn\u00eb nj\u00eb pamje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mbi arsyet q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb shfaqjen e sjelljeve kriminale. K\u00ebto teori e shqyrtojn\u00eb sjelljen kriminale jo si nj\u00eb reagim t\u00eb thjesht\u00eb biologjik, por si nj\u00eb rezultat i marr\u00ebdh\u00ebnieve komplekse nd\u00ebrmjet individ\u00ebve dhe mjedisit t\u00eb tyre shoq\u00ebror, si dhe faktor\u00ebve psikologjik.<\/p>\n
N\u00eb dit\u00ebt moderne, psikologjia forenzike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb e njohur q\u00eb p\u00ebrfshin studimin e sjelljes kriminale dhe aplikimin e teorive psikologjike n\u00eb sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb. Ajo p\u00ebrfshin gjithashtu analiza t\u00eb thelluara t\u00eb personalitetit t\u00eb individ\u00ebve dhe vler\u00ebsime t\u00eb sjelljes p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb proceset gjyq\u00ebsore. Kjo fush\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr thellimin e kuptimit t\u00eb krimit dhe p\u00ebr zhvillimin e strategjive t\u00eb rehabilitimit.<\/p>\n
Megjith\u00ebse psikologjia forenzike ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrparime t\u00eb m\u00ebdha, ajo p\u00ebrballet gjithashtu me shum\u00eb sfida. Nj\u00eb nga sfidat kryesore \u00ebsht\u00eb ndarja e elementeve t\u00eb duhur t\u00eb faktorit psikologjik dhe mjedisor n\u00eb sjelljen kriminale. Kritikat e m\u00ebdha kan\u00eb ardhur p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si provat psikologjike jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb gjyqe dhe p\u00ebr t\u00eb arritur vendime t\u00eb bazuara n\u00eb k\u00ebto prova. Kjo ka \u00e7uar n\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb qart\u00ebsuar dhe p\u00ebrmir\u00ebsuar metodat e p\u00ebrdorura.<\/p>\n
P\u00ebrfundimisht, ndikimi i Cesare Lombrosos n\u00eb psikologjin\u00eb forenzike \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet e k\u00ebtij studimi. E gjithashtu, evolucioni i teorive dhe praktikave n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb tregon se, megjith\u00ebse ideja e tij p\u00ebr krimin e lindur \u00ebsht\u00eb kritikuar dhe shpesh refuzuar, ai ndihmoi n\u00eb formimin e nj\u00eb baze t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb kuptuar kompleksitetet e sjelljes kriminale sot. R\u00ebnd\u00ebsia e kombinuar e faktor\u00ebve biologjik\u00eb dhe mjedisor\u00eb n\u00eb ndihm\u00ebn p\u00ebr t\u00eb kuptuar dhe trajtuar individ\u00ebt q\u00eb kryejn\u00eb krime \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trash\u00ebgimi e vazhdueshme e studimeve t\u00eb Lombrosos, q\u00eb do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb nxisin diskutime dhe k\u00ebrkime p\u00ebr dekada t\u00eb tjera.<\/p>\n
Nga Cesare Lombroso n\u00eb Dit\u00ebt Moderne: Evolucioni i Psikologjis\u00eb Forenzike Hyrje n\u00eb Mendimin e Lombrosos Cesare Lombroso, nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb kriminalistik\u00ebs t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb pashlyesh\u00ebm n\u00eb zhvillimin e psikologjis\u00eb forenzike. Ai eroi ideun se krimi ishte i lindur dhe se individ\u00ebt kriminal\u00eb kishin karakteristika fizike […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2735,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[113],"tags":[],"class_list":["post-2734","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psikologjia-mjeko-ligjore-psikologji-klinike"],"views":9,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2734"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2736,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734\/revisions\/2736"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}