{"id":3074,"date":"2026-04-27T23:34:40","date_gmt":"2026-04-27T23:34:40","guid":{"rendered":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/?p=3074"},"modified":"2026-04-27T23:34:40","modified_gmt":"2026-04-27T23:34:40","slug":"mendjet-ligjore-zhvillimi-historik-i-qasjeve-psikologjike-ne-sallen-e-gjyqit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/2026\/04\/27\/mendjet-ligjore-zhvillimi-historik-i-qasjeve-psikologjike-ne-sallen-e-gjyqit\/","title":{"rendered":"Mendjet ligjore: Zhvillimi historik i qasjeve psikologjike n\u00eb sall\u00ebn e gjyqit"},"content":{"rendered":"\n<\/p>\n<h1>Mendjet Ligjore: Zhvillimi Historik i Qasjeve Psikologjike n\u00eb Sall\u00ebn e Gjyqit<\/h1>\n<h2>Nj\u00eb Pasqyr\u00eb e Historis\u00eb s\u00eb Psikologjis\u00eb n\u00eb Ligj<\/h2>\n<p>Historia e nd\u00ebrveprimit mes psikologjis\u00eb dhe sistemit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb komplekse dhe e pasur. Qasjet psikologjike n\u00eb sall\u00ebn e gjyqit kan\u00eb evoluar ndjesh\u00ebm q\u00eb nga fillimet e ligjit, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb profesionist\u00ebt e psikologjis\u00eb t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme n\u00eb proceset gjyq\u00ebsore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull, do t\u00eb shqyrtojm\u00eb zhvillimin historik t\u00eb k\u00ebtyre qasjeve, duke nisur nga p\u00ebrdorimi i konceptit t\u00eb gjendjes mendore n\u00eb vendimet gjyq\u00ebsore, deri te ndikimi i psikologjis\u00eb moderne n\u00eb procedurat e sotme t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<h3>Fillimet e Psikologjis\u00eb n\u00eb Ligj<\/h3>\n<p>Psikologjia, si disiplin\u00eb shkencore, u sistematizua n\u00eb fund t\u00eb shekullit XIX. Megjithat\u00eb, konceptet e psikologjis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb ligj p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Gjat\u00eb periudh\u00ebs romake dhe mesjetare, ligjv\u00ebn\u00ebsit shpesh e merrnin parasysh gjendjen mendore t\u00eb individ\u00ebve, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb raste t\u00eb ngjashme me krimin. P\u00ebr shembull, nocioni i &#8220;dell&#8221; (gjendje e \u00e7menduris\u00eb) shfryt\u00ebzohej p\u00ebr t\u00eb justifikuar arsyetimin se individ\u00eb t\u00eb caktuar nuk ishin p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr veprimet e tyre.<\/p>\n<h3>Shekulli i XIX dhe Fillimi i Psikologjis\u00eb Gjyq\u00ebsore<\/h3>\n<p>N\u00eb shekullin e XIX, me zhvillimin e psikologjis\u00eb eksperimentale nga Wilhelm Wundt, filluan t\u00eb ndodhin ndryshime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si psikologjia lidhej me ligjin. Psikolog\u00ebt filluan t\u00eb kontribuonin n\u00eb vler\u00ebsimin e gjendjeve mendore t\u00eb t\u00eb akuzuarve dhe d\u00ebshmitar\u00ebve. D\u00ebnimi i individ\u00ebve q\u00eb konsideroheshin t\u00eb \u00e7mendur, shpesh kishte si pasoj\u00eb d\u00ebnime t\u00eb r\u00ebnda, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb domosdoshme vler\u00ebsimin e kompetenc\u00ebs mendore.<\/p>\n<h3>Zhvillimi i Psikologjis\u00eb s\u00eb Krimit<\/h3>\n<p>Gjat\u00eb shekullit XX, lind\u00ebn teorit\u00eb e reja mbi kriminologjin\u00eb dhe psikologjin\u00eb e krimit. Psikolog\u00eb si Sigmund Freud kontribuan n\u00eb kuptimin e motivacioneve t\u00eb krimit, si dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ndjenjat, mendimet dhe p\u00ebrvojat personale ndikojn\u00eb n\u00eb sjelljen kriminale. Kjo periudh\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00e7oi n\u00eb krijimin e mjet\u00ebve t\u00eb reja p\u00ebr vler\u00ebsimin e individ\u00ebve n\u00eb kujdesin gjyq\u00ebsor, duke u integruar n\u00eb procedurat e gjyq\u00ebsore.<\/p>\n<h3>E Ardhmja e Psikologjis\u00eb n\u00eb Ligj<\/h3>\n<p>Sot, psikologjia ka nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb procedurat gjyq\u00ebsore, nga vler\u00ebsimi i kompetenc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjykuar, deri te analiza e d\u00ebshmive. Shkenc\u00ebtar\u00ebt dhe profesionist\u00ebt e fush\u00ebs p\u00ebrpiqen t\u00eb kuptojn\u00eb se si emocionet, p\u00ebrvojat dhe konteksti social ndikojn\u00eb n\u00eb sjelljen njer\u00ebzore. Kjo ka sjell\u00eb nj\u00eb ndryshim t\u00eb madh n\u00eb at\u00eb si gjyqtar\u00ebt dhe jurit\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr provat q\u00eb paraqiten n\u00eb sall\u00ebn e gjyqit, duke e b\u00ebr\u00eb psikologjin\u00eb nj\u00eb komponent kritik n\u00eb arsyetimin ligjor.<\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb, do t\u00eb shqyrtojm\u00eb m\u00eb n\u00eb detaje qasjet e ndryshme psikologjike q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb kontekstin ligjor, duke u fokusuar n\u00eb ndikimin e tyre n\u00eb vendimmarrje dhe proceset gjyq\u00ebsore.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mendjet Ligjore: Zhvillimi Historik i Qasjeve Psikologjike n\u00eb Sall\u00ebn e Gjyqit Nj\u00eb Pasqyr\u00eb e Historis\u00eb s\u00eb Psikologjis\u00eb n\u00eb Ligj Historia e nd\u00ebrveprimit mes psikologjis\u00eb dhe sistemit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb komplekse dhe e pasur. Qasjet psikologjike n\u00eb sall\u00ebn e gjyqit kan\u00eb evoluar ndjesh\u00ebm q\u00eb nga fillimet e ligjit, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb profesionist\u00ebt e psikologjis\u00eb t\u00eb kontribuojn\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3075,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[109],"tags":[],"class_list":["post-3074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psikologjia-mjeko-ligjore"],"views":19,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3074"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3074\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3076,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3074\/revisions\/3076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kleabe.com\/psikologjia\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}